Czy osoba poszkodowana w wypadku drogowym może żądać zwrotu kosztów prywatnego leczenia? – przegląd orzecznictwa

Niniejszy artykuł został poświęcony tematyce roszczenia o zwrot kosztów leczenia poniesionych w związku z doznaną szkodą na osobie, w kontekście dotychczasowego dorobku orzecznictwa.

Zgodnie z art. 444 § 1 k.c.: „W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu„.

W świetle powyższego zauważyć można, że poszkodowany ma dwa zasadnicze roszczenia:

– o zwrot poniesionych już wydatków na leczenie;

– o wyłożenie z góry sumy potrzebnej na koszty leczenia albo wyłożenia z góry sumy potrzebnej na koszty przygotowania do innego zawodu.

W praktyce, tak niedoprecyzowane ujęcie powołanego przepisu – zwłaszcza w zakresie w jakim wskazuje on nawszelkie koszty” nastręcza szereg wątpliwości interpretacyjnych. W szczególności, powstaje pytanie, czy zakres kosztów poniesionych w związku z doznaną szkodą obejmuje także koszty związane z prywatnym leczeniem, niefinansowanym ze środków publicznych.

Kwestia ta była wielokrotnie przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego. Wypracowane w tym zakresie stanowisko orzecznicze wskazuje, iż odszkodowanie należne z tytułu poniesionej szkody może obejmować także koszty związane z prywatnym leczeniem poszkodowanego.

W wyroku z dnia 26 czerwca 1969 r. wydanym w sprawie o odszkodowanie z tytyłu wypadku przy pracy, SN przyjął możliwość pokrycia kosztów odpłatnych konsultacji medycznych u specjalisty. SN zwrócił przy tym uwagę na fakt, że poszkodowanemu groziło niebezpieczeństwo zupełnej utraty wzroku, co przesądziło o uznaniu korzystania z pomocy i porad u wybitnych specjalistów i w znanych zakładach leczniczych za niezbędne (zob. Wyrok SN z dnia 26.06.1969 r, sygn. II PR 17/69, OSNCP 1970, nr 3, poz. 50).

W wyroku wyroku z dnia 13 grudnia 2007 r., stwierdzając, że uwzględnienie roszczenia poszkodowanego o wyłożenie z góry sumy potrzebnej na koszty leczenia jest niezależne od tego, czy poszkodowany dysponuje odpowiednimi środkami własnymi na pokrycie wskazanych kosztów oraz czy jest objęty systemem finansowania świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych, chyba że strona zobowiązana (ubezpieczyciel) wykaże, że koszty leczenia poszkodowanego zostaną pokryte w całości z środków publicznych, w tym także przyznanych w ramach procedur obejmujących decyzje uznaniowe uprawnionych podmiotów. Powołane rozstrzygnięcie zapadło na kanwie sprawy odszkodowawczej, w której małoletni powód, na skutek wadliwego przeprowadzenia porodu doznał uszkodzenia ciała w postaci splotu barkowego i w związku z tym domagał się od pozwanego ubezpieczyciela m.in. wyłożenia z góry sumy potrzebnej na przeprowadzenie operacji barku w Stanach Zjednoczonych (zob, wyrok SN z dnia 13.12. 2007 r., sygn. akt CSK 384/07, OSP 2009, nr 9, poz. 20).

Powyższe znajduje potwierdzenie w doktrynie prawa, gdzie przyjmuje się za dopuszczalne objęcie obowiązkiem odszkodowawczym, wynikającym z art. 444 k.k. kosztów leczenia prywatnego. Podnosi się przy tym, iż poszkodowany nie ma obowiązku korzystania ze świadczeń w ramach NFZ. Jednocześnie podkreśla się, że nie chodzi tutaj o nieograniczoną możliwość wyboru między leczeniem prywatnym i publicznym. Jako koszty konieczne i celowe wskazuje się przede wszystkim koszty leczenia i rehabilitacji w placówce prywatnej, gdy świadczenia te wykraczają poza zakres świadczeń oferowanych w ramach NFZ lub gdy są one co prawda dostępne, jednak w nieracjonalnym z medycznego punktu widzenia czasie. Nie bez znaczenia w omawianym zakresie pozostaje także kryterium szansy powrotu do zdrowia oraz charakteru uszkodzenia ciała, które w okolicznościach konkretnego przypadku mogą przemawiać bezwzględnie za zasadnością skorzystania z leczenia prywatnego, które co do zasady gwarantuje większą szansę efektywności leczenia i wyższą jakość usługi medycznej.

Co istotne, na gruncie orzecznictwa wskazuje się ponadto, że uwzględnienie roszczenia poszkodowanego o zwrot kosztów leczenia nie może być uzależnione od tego, czy dysponuje on własnymi funduszami na pokrycie przedmiotowych wydatków. W tym zakresie decydujące znaczenie ma wola samego poszkodowanego, czyli to, czy zdecyduje się on podjąć leczenie od razu pokrywając związane z tym koszty, czy też w pierwszej kolejności zwróci się o wyłożenie przez zobowiązanego sumy niezbędnej do pokrycia kosztów przyszłych, czy też wystąpi z obydwoma roszczeniami równocześnie, gdy wymagają tego poszczególne etapy leczenia lub rehabilitacji.

Na uwagę w tym miejscu zasługuje najnowsza uchwała składu siedmiu sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2016 r. podjęta na wniosek Rzecznika Finansowego. Wskazać należy, iż uchwała ta posiada moc zasady prawnej i w swej istocie stanowi ona jednoznaczne podsumowanie dotychczasowych stanowisk dotyczących zakresu roszczenia o zwrot kosztów leczenia, poniesionych w związku z doznaną szkodą na osobie.

Zgodnie z powołaną uchwałą: Świadczenie ubezpieczyciela w ramach umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmuje także uzasadnione i celowe koszty leczenia oraz rehabilitacji poszkodowanego niefinansowane ze środków publicznych (zob. uchwała SN z dnia 19.05.2016 r., sygn. akt III CZP 63/15).

Uzasadniając swoje stanowisko SN wskazał jednoznacznie, iż przepis art. 444 § 1 k.c. nie przesądza, w jakim systemie organizacyjno-prawnym poszkodowany powinien poddać się czynnościom leczniczym lub rehabilitacyjnym. Jednocześnie podkreślił, że pojęcie „wszelkie wydatki” o których mowa w cytowanym przepisie powinno być interpretowane przy uwzględnieniu zasady pełnej kompensacji szkody, co oznacza, że naprawienie szkody obejmującej wydatki poniesione na leczenie lub rehabilitację powinno służyć pełnej restytucji stanu istniejącego przed dokonaniem czynu niedozwolonego lub co najmniej stworzyć poszkodowanemu warunki życiowe zbliżone do tych, jakie miał przed powstaniem szkody.

Zdaniem SN poszkodowany nie może być więc pozbawiony możliwości skorzystania z leczenia lub rehabilitacji, które mogłyby doprowadzić do odpowiedniego efektu restytucyjnego w zakresie jego stanu zdrowia, nawet jeżeli wiąże się to z powstaniem odpowiednich, zwiększonych kosztów.

Jak podniesiono, poszkodowany powinien mieć zagwarantowaną możliwość wyboru systemu leczenia przynajmniej w takiej sytuacji, gdy pojawi się istotne ograniczenie w zakresie świadczeń publicznych, np:

  • niedostępność określonej usługi medycznej;

  • zbyt odległy i niewskazany z medycznego punktu widzenia termin realizacji świadczenia;

  • nieodpowiedni poziom merytoryczny i techniczny usługi obniżający rokowania jej efektywności.

Co istotne, SN zwrócił przy tym uwagę na fakt, iż ciężar udowodnienia poniesionych kosztów celowego leczenia, jak również wykazania związku przyczynowego między leczeniem a doznaną szkodą spoczywa na poszkodowanym, który występuje z żądaniem na postawie art. 444 § 1 zd. 2 k.c. Dowód „celowości kosztów” oznacza także potrzebę skorzystania z odpłatnego leczenia w placówkach prywatnych i konieczność wykazania poszczególnych rodzajów tych kosztów związanych z kolejnymi etapami leczenia lub rehabilitacji. Nie można jednak obarczać poszkodowanego obowiązkiem każdorazowego dowodzenia tylko za pomocą wskazywanych przez zobowiązanego środków dowodowych (np. konkretnych zaświadczeń medycznych) zasadności skorzystania z leczenia lub rehabilitacji niefinansowanych ze środków publicznych.

W sytuacji , gdy ubezpieczyciel powołuje się wobec poszkodowanego na ustawowy obowiązek minimalizacji szkody, wówczas może kwestionować celowość kosztów poniesionych przez poszkodowanego, przy tym ciężar dowodu zostaje wóczas przeniesiony na niego.

Podsumowując stwierdzić jednoznacznie należy, iż w obecnym porządku prawnym odszkodowanie należne z tytułu poniesionej szkody, o którym mowa w art. 444 § 1 k.c. może obejmować koszty związane z prywatnym leczeniem poszkodowanego, pod warunkiem, że są one uzasadnione i celowe z punktu widzenia okoliczności faktycznych danej sprawy.

Autorzy: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii Odszkodowanie, Wszystkie artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Czy osoba poszkodowana w wypadku drogowym może żądać zwrotu kosztów prywatnego leczenia? – przegląd orzecznictwa

  1. Adwokat Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *