Czy przyczynienie się poszkodowanego zawsze oznacza obniżenie odszkodowania?

Wystąpienie szkody może mieć różne przyczyny. Bywa też tak, że sam poszkodowany w jakimś stopniu przyczynia się albo do samego postania szkody, albo do zwiększenia jej rozmiaru. Studiując orzecznictwo Sądów można wyróżnić najbardziej jaskrawe przykłady przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody. Są to przykłady nieprzestrzegania np. przepisów ruchu drogowego lub czasami również ignorowanie zasad logiki i zdrowego rozsądku. Jeśli chodzi o przyczynienie to można wyróżnić np. podróżowanie bez zapiętych pasów, podróżowanie z kierowcą pozostającym w stanie nietrzeźwości, podróżowanie z kierowcą nie posiadającym uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, podróżowanie w pojeździe z liczbą osób przekraczającą dozwoloną liczbę pasażerów.

Zgodnie z art. 362 kodeksu cywilnego jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.

Należy jednak wskazać, iż przyczynienie się poszkodowanego musi pozostawać w związku przyczynowo-skutkowym z zaistniałym zdarzeniem. Musi więc zatem istnieć bardzo ścisły związek pomiędzy zachowaniem poszkodowanego a powstałą szkodą i to na tyle ścisły aby można było stwierdzić, że gdyby nie konkretne zachowanie poszkodowanego, szkoda miałaby mniejszy rozmiar. Nie możemy jednak mówić o tym, że szkoda by w ogóle nie wystąpiła, ponieważ wtedy mielibyśmy do czynienia ze spowodowaniem szkody, a nie z samym przyczynieniem.

Najważniejszą kwestią jest to, że Sąd ustalając stopień przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody, może obniżyć kwotę jemu należną z tytułu zadośćuczynienia czy odszkodowania. W związku z tym, jeśli Sąd uzna, że poszkodowany przyczynił się do powstania szkody np. w 30 % to o tyle procent może zostać zmniejszona kwota zasądzonych mu świadczeń.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawie o sygnaturze akt IV CSK 241/09 samo ustalenie przyczynienia się poszkodowanego nie nakłada na sąd obowiązku zmniejszenia odszkodowania, ani nie przesądza o stopniu tego zmniejszenia. Ustalenie przyczynienia jest warunkiem wstępnym, od którego w ogóle zależy możliwość rozważania zmniejszenia odszkodowania, i warunkiem koniecznym, lecz niewystarczającym, gdyż samo przyczynienie nie przesądza zmniejszenia obowiązku szkody, a ponadto – stopień przyczynienia nie jest bezpośrednim wyznacznikiem zakresu tego zmniejszenia. O tym, czy obowiązek naprawienia szkody należy zmniejszyć ze względu na przyczynienie się, a jeżeli tak – w jakim stopniu należy to uczynić, decyduje sąd w procesie sędziowskiego wymiaru odszkodowania w granicach wyznaczonych przez art. 362 k.c. Decyzja o obniżeniu odszkodowania jest uprawnieniem sądu, a rozważenie wszystkich okoliczności in casu, w wyniku oceny konkretnej i zindywidualizowanej – jest jego powinnością.

Jeśli chodzi natomiast o kwestię przyjęcia odpowiedniego przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody, to dokonuje tego Sąd w procesie, biorąc pod uwagę okoliczności danego przypadku: samo przyczynienie ma charakter obiektywny, a elementy subiektywne mają znaczenie dopiero na etapie „miarkowania” odszkodowania. Natomiast porównanie stopnia winy stron, jak również sytuacja, w której tylko sprawcy można winę przypisać, mają niewątpliwie istotne znaczenie przy określaniu ewentualnego „odpowiedniego” zmniejszenia obowiązku odszkodowawczego.

Jak już wcześniej zostało to wspomniane, do przyjęcia przyczynienia konieczne jest wykazanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy konkretnym działaniem czy zaniechaniem a szkodą. Z w/w orzeczenia dowiadujemy się, że o tym, czy zachowanie poszkodowanego stanowiło współprzyczynę szkody odpowiadającą cechom normalnego związku przyczynowego, decyduje ocena konkretnych okoliczności danej sprawy, dokonana według kryteriów obiektywnych i uwzględniająca zasady doświadczenia, a w razie potrzeby także wiadomości specjalne.

Analiza orzeczeń sądowych dotyczących tejże kwestii pozwala stwierdzić, że faktycznie przyczynienie się poszkodowanego do powstania szkody może prowadzić do obniżenia świadczeń zasądzonych na rzecz poszkodowanego, jednak nie jest to przesądzone i nie dzieje się automatycznie. Sąd bowiem bierze również pod rozwagę okoliczności danego przypadku.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Zuzanna Walczak

kontakt: nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel+48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii Odszkodowanie, Postępowanie przed zakładem ubezpieczeń, Postępowanie Sądowe, Wszystkie artykuły i oznaczony tagami , , , , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Czy przyczynienie się poszkodowanego zawsze oznacza obniżenie odszkodowania?

  1. Adwokat Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *