Zadośćuczynienie dla członków najbliższej rodziny zmarłego w wypadku przed 3 sierpnia 2008 r.

W obecnym stanie prawnym nie budzi żadnych wątpliwości, że członkom najbliższej rodziny osoby zmarłej w wypadku komunikacyjnym należy się zadośćuczynienie od zakładu ubezpieczeń, w którym sprawca wypadku miał wykupioną polisę OC.

Podstawą takiej odpowiedzialności jest art. 446 § 4 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym Sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Przepis ten zaczął obowiązywać od dnia 3 sierpnia 2008 r.

Jak zatem wygląda sytuacja osób, które straciły bliską osobę w wyniku wypadku przed 3 sierpnia 2008 roku ?

Sytuacja prawna osób poszkodowanych powinna być jednakowa bez względu na datę nowelizacji kodeksu cywilnego, jednak jako że prawo nie działa wstecz koniecznym było znalezienie innej podstawy prawnej do dochodzenia zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej, która nastąpiła przed 3 sierpnia 2008 r.

Podstawę taką stanowią połączone artykuły 448 i 24 § 1 kodeksu cywilnego. Pogląd ten znalazł poparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego który uchwałą z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt III CZP 76/10 stwierdził iż: „Najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art. 448 KC w związku z art. 24 § 1 KC zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed 3.8.2008 r.”

Jak wynika z uzasadnienia do wskazanej powyżej uchwały katalog dóbr osobistych określony w art. 23 kodeksu cywilnego ma charakter otwarty. W orzecznictwie i w piśmiennictwie przyjmuje się zgodnie, że ochroną przewidzianą w art. 23 i 24 kodeksu cywilnego objęte są wszelkie dobra osobiste rozumiane jako pewne wartości niematerialne związane z istnieniem i funkcjonowaniem podmiotów prawa cywilnego, które w życiu społecznym są uznawane za doniosłe i zasługujące z tego względu na ochronę.

W orzecznictwie sądów z kolei uznano, że do katalogu dóbr osobistych należy np. prawo do intymności i prywatności, płeć człowieka, prawo do planowania rodziny, tradycja rodzinna, pamięć o osobie zmarłej. Trudno byłoby znaleźć argumenty sprzeciwiające się zaliczeniu do tego katalogu także więzi rodzinnych. Więzi te stanowią fundament prawidłowego funkcjonowania rodziny i podlegają ochronie prawnej m.in. na podstawie art. 18 i 71 Konstytucji RP, czy art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Skoro dobrem osobistym w rozumieniu art. 23 kodeksu cywilnego jest kult pamięci osoby zmarłej, to może nim być także więź miedzy osobami żyjącymi. Nie ma zatem przeszkód do uznania, że szczególna więź emocjonalna między członkami rodziny pozostaje pod ochroną przewidzianą w art. 23 i 24 kodeksu cywilnego.

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia z dnia 14 stycznia 2010 r., IV CK 307/09 uznał, że: „spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dóbr osobistych członków rodziny zmarłego i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kodeksu cywilnego. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej przesłanki, poglądu tego nie można postrzegać jako nieuprawnioną próbę kreowania nowej postaci dobra osobistego.”

Podsumowując należy stwierdzić, iż po wprowadzeniu art. 446 § 4 kodeksu cywilnego podstawę dochodzenia zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przed dniem 3 sierpnia 2008 r. w następstwie naruszenia deliktem dobra osobistego w postaci szczególnej więzi rodzinnej łączącej osobę zainteresowaną ze zmarłym stanowi art. 448 w związku z art. 24 § 1 kodeksu cywilnego.

Biorąc pod uwagę fakt, iż roszczenia do zakładu ubezpieczeń o zadośćuczynienie za śmierć osoby najbliższej, która nastąpiła w wyniku przestępstwa (każdy wypadek ze skutkiem śmiertelnym stanowi przestępstwo), przedawniają się dopiero po upływie 20 lat od zdarzenia, to w praktyce oznacza to możliwość dochodzenia roszczeń przez najbliższych członków rodziny ofiar wypadków sprzed nawet 20 lat.

kontakt: tel: 697 053 659 lub 22 629 00 36

e-mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii Definicje, Wszystkie artykuły, Zadośćuczynienie. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

3 odpowiedzi na „Zadośćuczynienie dla członków najbliższej rodziny zmarłego w wypadku przed 3 sierpnia 2008 r.

  1. Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Wasza prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

  2. Krzysztof pisze:

    Panie Mecenasie,
    dziękuję za artykuł. Bardzo pomocny, zwłaszcza wskazanie podstaw prawnych.
    Zastanawia mnie jedna kwestia: dlaczego „każdy wypadek ze skutkiem śmiertelnym stanowi przestępstwo”?

    • Adwokat Mariusz Stelmaszczyk pisze:

      Panie Krzysztofie, to rzecz jasna, uproszczenie. Przestępstwem jest tylko taki wypadek ze skutkiem śmiertelnym, do którego doszło na skutek nie zachowania zasad ostrożności w ruchu drogowym. Dzięki za uwagę.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *